Gối thảo mộc chườm nóng lạnh 1Life chăm sóc sức khỏe1LIFE Gối chườm thảo mộc
Giỏ hàng

5+ chỉ số sức khoẻ quan trọng cần nhớ

Khi bạn đi gặp bác sĩ, có những chỉ số quan trọng mà bạn nên nhớ vì những con số này, cho dù bạn đi đâu, khám BS nào, đều sẽ cho bác sĩ của bạn biết về tình trạng bệnh của bạn.

Các nghiên cứu chỉ ra một người trung bình có thể nhớ từ đến 7 đến 10 con số. Nhiều bạn nhớ số an sinh xã hội, số tiền trong ngân hàng, số nợ mình (và bạn bè mượn) của mình, vậy tại sao chúng ta không tập nhớ 5+ chỉ số sức khoẻ cực kỳ quan trọng này và hỏi bác sĩ của mình mỗi lần khám bệnh xem các chỉ số này có ổn định hay không.

1Life chia sẻ bài viết của Bác Sĩ Wynn Tran, Los Angeles, Hoa Kỳ, bạn cùng tìm hiểu nhé!

  1. Chỉ số Ha1c (Hba1c)

- Là chỉ số về bệnh tiểu đường. Chỉ số này dùng để chẩn đoán và theo dõi bệnh tiểu đường. Số Ha1c 6.5% trở lên là chẩn đoán tiểu đường loại 2. Trong khi đó, theo dõi chỉ số Ha1c cho người đã bị tiểu đường theo thời gian sẽ cho thấy bệnh có kiểm soát được hay không.

- Thường chỉ số Ha1c dưới 7% cho thấy bệnh tiểu đường được kiểm soát tốt trong khi khoảng 7% đến 8.5% cho thấy cần được chỉnh thuốc, trên 8.5% là không kiểm soát và trên 10% là mất kiểm soát hoàn toàn.

- bạn nào bị tiểu đường nên nhớ chỉ số Ha1c của mình vì con số này (thường là xét nghiệm mỗi 3 đến 6 tháng một lần) sẽ cho BS biết ngay tình trạng tiểu đường của bạn.

  1. Huyết áp và nhịp tim

 - Là chỉ số quan trọng mà bạn hay quên, thường bệnh nhân chỉ đo huyết áp và nhịp tim khi đến khám BS. Thực tế, đo huyết áp chính xác nhất là tại nhà, khi bạn ngồi nghỉ, và đo cùng một thời điểm ví dụ như buổi chiều. Đo huyết áp thường xuyên chẳng những chỉ ra được bạn có mắc bệnh cao huyết áp mà còn theo dõi xem việc uống thuốc huyết áp có hiệu quả hay không. Đo huyết áp tại phòng mạch thường cao hơn do bạn lo, hồi hộp, hay là do hội chứng cao huyết áp do gặp BS (white coat hypertension).

- Vì vậy, bạn nên đo huyết áp (HA) tại nhà ít nhất mỗi ngày một lần nếu bị cao huyết áp. Ghi nhớ con số trung bình và nhịp tim. Có 3 chỉ số khi đo huyết áp là huyết áp khi tim co bóp (chỉ số cao, huyết áp tâm thu), huyết áp khi tim thư giãn (chỉ số thấp, huyết áp tâm trương), và nhịp tim.

- Chỉ số HA cao là chỉ số quan trọng hơn, nhưng chỉ số HA thấp cũng không được coi thường. Huyết áp bình thường là 120/80 và HA trên 130/90 được xem là cao huyết áp. Nhịp tim thường là 60 đến 100.

- Nhớ HA của mình và nhớ cả nhịp tim của mình (ví dụ như HA đo ở nhà là 138/90 và nhịp tim là 90)

  1. Cân nặng và chiều cao

- Thường hai chỉ số này ít thay đổi nên bạn có thể nhớ dễ dàng. bạn nào đi tập thể dục thường xuyên sẽ nhớ rõ 2 chỉ số này. Tăng cân là chỉ báo nhiều bệnh tiềm ẩn như tiểu đường và cao huyết áp. Với người lớn tuổi, giảm cân không mong muốn cũng là một dấu hiệu cần kiểm tra sức khoẻ. Giảm chiều cao cũng là một dấu hiệu nguy hiểm của loãng xương (do vỡ xương cột sống).

  1. Chỉ số thận GFR và Cr

- Với người bệnh thận, cao huyết áp, và tiểu đường thì chỉ số lọc cầu thận (GFR) và chỉ số Cr. (Creatinine) là hai chỉ số quan trọng để biết sức khoẻ của thận. Thường chỉ số GFR cho biết tốc độ lọc của thận là bao nhiêu. Chỉ số GFR trung bình là trên 90. Người càng lớn tuổi thì chỉ sồ GFR càng thấp.

- Chỉ số GFR cũng chỉ ra giai đoạn suy thận của bạn (suy thận càng nặng thì tốc độ lọc càng giảm, khi GFR còn khoảng 5-10 thì bệnh nhân cần được chạy thận). Chỉ số Cr. là một chỉ số gợi ý chất thải Cr. tích tụ trong cơ thể do thận không lọc được (do bị suy thận). Thường GFR càng giảm thì Cr. càng tăng.

  1. Chỉ số loãng xương DEXA (BMD)

- Phụ nữ trên 65 tuổi, nam trên 70 tuổi hoặc người có các rủi ro về bệnh loãng xương nên đi chụp DEXA (T score) xem độ rỗng xương của mình. Thường chỉ số DEXA T score dưới -2.5 ( ví dụ như -3.0) là chẩn đoán của loãng xương. Chỉ số T score này so sánh xương của bạn với một người bình thường 30 tuổi xem xương bạn xa ra (bị loãng đi) như thế nào.

- Với bệnh nhân đang trị liệu loãng xương thì càng nên nhớ chỉ số DEXA của mình để xem trị liệu có hiệu quả hay không. Thường trị liệu hiệu quả khi chỉ số DEXA ổn định hoặc cải thiện. Thường DEXA sẽ chụp 2 năm một lần.

  1. Chỉ số vitamin D (25-hydroxy vitamin D)

- Vitamin D là thành phần quan trọng trong hệ miễn dịch, có tác dụng bảo vệ cơ thể trước nhiễm trùng virus và vi khuẩn. Vitamin D còn là thành phần quan trọng trong hấp thu Calcium và sức khoẻ của xương. Vì vậy, kiểm tra lượng vitamin D thường xuyên và bổ sung ngay khi cần.

- Mức vitamin D bình thường ở người khoẻ mạnh là 30-50 ng/ml. Dưới 12 được xem là thiếu và khoảng 12-30 là cần bổ sung. Với bệnh loãng xương và phụ nữ sau 50 tuổi, vitamin D càng quan trọng hơn.

  1. Bạn uống bao nhiêu thuốc mỗi ngày?

- Đây không hẳn là một chỉ số nhưng đây là một câu hỏi tôi hay hỏi các bạn lớn tuổi khi bạn không nhớ chính xác mình uống bao nhiêu thứ và bao nhiêu loại nào. Thường uống 1-3 thuốc mỗi ngày sẽ ít rủi ro hơn 4-6 loại. Định nghĩa dùng nhiều thuốc polypharmacy (và chẩn đoán) thường là dùng ít nhất 5 loại thuốc mỗi ngày.

- Khi bạn dùng 5 loại mỗi ngày thì tác dụng thuốc sẽ giảm và sự tương tác sẽ tăng. Vì vậy, thảo luận với Bác sĩ và Dược sĩ lâm sàng để xem bạn có thể giảm hoặc tối ưu hoá thuốc uống hay không.

  1. Bạn khám bao nhiêu bác sĩ trong năm nay?

- Việc đi bao nhiêu loại bác sĩ trong một năm cũng có thể nói lên tình hình sức khoẻ của bạn. Nhớ giữ các hồ sơ và chẩn đoán khi đi BS chuyên khoa vì nhiều khả năng BS gia đình của bạn không nhận được hết các hội chẩn chuyên khoa gởi về.

Tác giả: Bác Sĩ Wynn Tran, Los Angeles, Hoa Kỳ

Nguồn tham khảo:

  1. https://www.diabetes.org/a1c/diagnosis
  2. https://www.heart.org/en/health-topics/high-blood-pressure
  3. https://www.cdc.gov/healthyweight/assessing/bmi/adult_bmi/english_bmi_calculator/bmi_calculator.html
  4. https://www.kidney.org/atoz/content/understanding-your-lab-values
  5. https://www.rheumatology.org/Portals/0/Files/Bone-Density-Measurement-Rheumatologist-Role-Position-Statement.pdf